Ծնոտի կիստաներ և ուռուցքներ
Կիստաներ և ուռուցքներ կարող են ձևավորվել ձեր ծնոտի մեջ և շուրջը: Աճերի մեծ մասը բարորակ են (ոչ քաղցկեղային): Հազվադեպ դրանք ծնոտի քաղցկեղի տեսակ են: Այս ոչ նորմալ աճերը տարբեր կերպ են դրսևորվում՝ կախված տեսակից: Որոշները դանդաղ են աճում, մինչդեռ մյուսները արագ են աճում, մեծանում և վնասում են հարակից հյուսվածքը կամ տեղաշարժում ատամները: Ամենատարածված բուժումը վիրահատությունն է:
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԱԿՆԱՐԿ
Ի՞ՆՉ ԵՆ ԾՆՈՏԻ ԿԻՍՏԱՆԵՐԸ ԵՎ ՈՒՌՈՒՑՔՆԵՐԸ:
Ծնոտի կիստաներն ու ուռուցքները աճեր են, որոնք կարող են ձևավորվել ոսկրից (ներառյալ ատամները) և փափուկ հյուսվածքից ձեր բերանում: Ծնոտի կիստան հեղուկով կամ կիսահեղուկ նյութով լցված պարկ է: Ծնոտի ուռուցքը պինդ զանգված է, որը ձևավորվում է, երբ ոչ նորմալ բջիջները կուտակվում են միասին: Երկու աճերն էլ սովորաբար բարորակ են (ոչ քաղցկեղային): Սա նշանակում է, որ, չնայած նրանք կարող են աճել և ազդել ձեր դեմքի և բերանի հյուսվածքների վրա, սովորաբար չեն տարածվում ձեր մարմնի այլ մասերում:
Հազվադեպ դեպքերում ծնոտի կիստաներն ու ուռուցքները չարորակ են (քաղցկեղային): Առողջապահական մասնագետները դրանք անվանում են ծնոտի քաղցկեղ: Առանց բուժման, չարորակ ծնոտի կիստաներն ու ուռուցքները կարող են տարածվել մարմնի այլ մասերում, բացի ձեր ծնոտից:
Կարևոր է, որ ձեր ծնոտի կամ բերանի ցանկացած նոր աճ ստուգվի: Նույնիսկ եթե ուռուցքը կամ կիստան բարորակ է, որոշ տեսակներ կարող են միևնույն է ցավ պատճառել և վնասել ձեր ծնոտը կամ տեղաշարժել ատամները:
________________________________________
ԾՆՈՏԻ ԿԻՍՏԱՆԵՐԻ ԵՎ ՈՒՌՈՒՑՔՆԵՐԻ ՏԵՍԱԿՆԵՐԸ
Գոյություն ունեն ծնոտի կիստաների և ուռուցքների մի քանի տեսակներ: Մասնագետները դասակարգում են դրանք՝ հիմնվելով դրանց բարորակ կամ չարորակ լինելու վրա: Նրանք նաև հաշվի են առնում՝ արդյոք դրանք սկսվում են ատամի զարգացման մեջ ներգրավված հյուսվածքից (օդոնտոգեն կիստաներ և ուռուցքներ), թե այլ հյուսվածքից (ոչ օդոնտոգեն կիստաներ և ուռուցքներ):
Բարորակ ծնոտի կիստաների և ուռուցքների ամենատարածված տեսակները ներառում են.
• Ամելոբլաստոմա. Դանդաղ աճող օդոնտոգեն ուռուցք, որը սովորաբար ձևավորվում է ձեր ստորին ծնոտում՝ հետևի ատամների (աղորիքների) մոտ: Այն սովորաբար բարորակ է, բայց ամելոբլաստոմայի որոշ ձևեր ժամանակի ընթացքում կարող են դառնալ չարորակ: Նույնիսկ բարորակ ուռուցքները կարող են բավականաչափ մեծանալ՝ փոխելու ձեր ծնոտի կառուցվածքը կամ վնասելու ձեր ատամները:
• Կենտրոնական հսկաբջջային գրանուլոմա. Ամենատարածված բարորակ ոչ օդոնտոգեն ուռուցքը: Այն սովորաբար ձևավորվում է ձեր ստորին ծնոտի առջևի մասում, բայց կարող է նաև զարգանալ ձեր վերին ծնոտում: Ուռուցքների մեծ մասը միայն անցավ այտուց է առաջացնում ձեր ծնոտում: Բայց արագ աճող ուռուցքները կարող են առաջացնել ցավոտ այտուց և տեղաշարժել ատամները:
• Դենտիգերոզ կիստաներ. Երկրորդ ամենատարածված օդոնտոգեն կիստան: Դրանք դանդաղ աճող կիստաներ են, որոնք ձևավորվում են այն ատամների հյուսվածքի շուրջ, որոնք դեռ չեն դուրս եկել ձեր բերանում (չեն ծկթել): Դրանք սովորաբար ձևավորվում են ձեր հետևի ատամների (աղորիքների) մոտ: Երբեմն դրանք հայտնվում են ձեր վերին առջևի ատամների երկու կողմերի ատամների մոտ (վերին ժանիքներ):
• Օդոնտոգեն կերատոկիստաներ. Դանդաղ աճող կիստաներ, որոնք սովորաբար ձևավորվում են ձեր աղորիքների մոտ: Փոքր կերատոկիստաները սովորաբար ցավոտ չեն, բայց մեծ կիստաները կարող են առաջացնել ցավոտ այտուց: Այս կիստաները կարող են ժառանգական վիճակի՝ Գորլինի համախտանիշի նշան լինել: Այս վիճակը բարձրացնում է օդոնտոգեն կերատոկիստաների և մաշկի քաղցկեղի որոշ ձևերի ռիսկը:
• Օդոնտոգեն միքսոմա (միքսոֆիբրոմա). Բարորակ, դանդաղ աճող ուռուցք: Բայց այս ուռուցքները կարող են բավականաչափ մեծանալ՝ վնասելու ձեր ծնոտը և տեղաշարժելու ձեր ատամները:
• Օդոնտոմա. Ամենատարածված բարորակ օդոնտոգեն ուռուցքը: Մեկ տեսակը սովորաբար ձևավորվում է ձեր ստորին ծնոտում և պարունակում է բազմաթիվ ատամանման կառուցվածքներ (բարդ տեսակ): Մյուս տեսակը սովորաբար ձևավորվում է ձեր վերին ծնոտում և պարունակում է անսովոր զանգվածներ, որոնք չեն նմանվում ատամների (կոմպլեքս տեսակ):
• Պերիապիկալ կիստաներ. Ծնոտի կիստայի ամենատարածված տեսակը: Դրանք ձևավորվում են, երբ առկա է ատամի վնասվածք, որն առաջացնում է բորբոքում:
Չարորակ ծնոտի կիստաներն ու ուռուցքները ներառում են հազվադեպ ձևեր.
• Կարցինոմա. Քաղցկեղ, որը սկսվում է ձեր օրգանների, ներքին անցքերի և մաշկի հյուսվածքներից:
• Սարկոմա. Քաղցկեղ, որը սկսվում է ոսկրից կամ շրջապատող փափուկ հյուսվածքից:
• Կարցինոսարկոմա. Քաղցկեղ, որը կարցինոմայի և սարկոմայի խառնուրդ է:
________________________________________
ՈՐՔԱ՞Ն ՏԱՐԱԾՎԱԾ ԵՆ ԾՆՈՏԻ ԿԻՍՏԱՆԵՐԸ ԵՎ ՈՒՌՈՒՑՔՆԵՐԸ:
Ծնոտի կիստաներն ու ուռուցքները հազվադեպ են հանդիպում, իսկ չարորակ տեսակները հատկապես հազվադեպ են:
Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ որոշ տարածաշրջաններում մարդիկ կարող են ավելի հակված լինել դրանց զարգացմանը, քան այլ տարածքներում: Օրինակ, օդոնտոգեն ուռուցքները կազմում են բերանի (օրալ) ատիպիկ աճերի ընդամենը 1%-ը Հյուսիսային Ամերիկայում, բայց մոտ 20%-ը՝ որոշ աֆրիկյան երկրներում:
________________________________________
ԱԽՏԱՆԻՇՆԵՐ ԵՎ ՊԱՏՃԱՌՆԵՐ
ՈՐՈ՞ՆՔ ԵՆ ԿԻՍՏԱՅԻ ԿԱՄ ՈՒՌՈՒՑՔԻ ԱԽՏԱՆԻՇՆԵՐԸ ԻՄ ԾՆՈՏՈՒՄ:
Կիստաների և ուռուցքների մեծ մասը դանդաղ աճող են և չեն առաջացնում ախտանիշներ: Հնարավոր է, որ դուք չիմանաք, որ ունեք որևէ կիստա կամ ուռուցք, մինչև դրանք պատահաբար հայտնաբերվեն ատամնաբուժական ռենտգենի կամ գլխի և պարանոցի խնդրին վերաբերող այլ պատկերման թեստի ժամանակ:
Բայց մեծ աճերը, որոնք սկսում են հարակից առողջ հյուսվածքի տեղը զբաղեցնել, կարող են առաջացնել ախտանիշներ, ներառյալ.
• Ծնոտի ցավ, զգայունություն կամ թմրություն:
• Այտուց (կարող է լինել անցավ կամ ցավոտ):
• Փոփոխություններ ձեր դեմքի տեսքի մեջ:
• Նոր գնդիկ ձեր ծնոտոսկրի վրա (կարող է լինել կոշտ կամ փափուկ):
• Կծվածքի փոփոխություն:
• Շարժվող ատամներ:
________________________________________
Ի՞ՆՉՆ Է ՊԱՏՃԱՌ ԴԱՌՆՈՒՄ ԾՆՈՏԻ ԿԻՍՏԱՆԵՐԻ ԵՎ ՈՒՌՈՒՑՔՆԵՐԻ ԱՌԱՋԱՑՄԱՆԸ:
Ծնոտի կիստաների և ուռուցքների մեծ մասը ձևավորվում է, երբ բջիջները, որոնք ի վերջո ձևավորում են ատամները, անբնական կերպով են իրենց դրսևորում և փոխարենը ձևավորում են զանգվածներ (ուռուցքներ) կամ հեղուկով լցված պարկեր: Սա է տեղի ունենում օդոնտոգեն աճերի հետ: Բայց բջիջները պարտադիր չէ, որ ներգրավված լինեն ատամի ձևավորման մեջ, որպեսզի աճեն անբնական կերպով:
Տարօրինակ բջջային աճը հաճախ տեղի է ունենում ԴՆԹ-ի փոփոխությունների պատճառով (գենետիկական մուտացիաներ): ԴՆԹ-ն պարունակում է հրահանգներ կամ կոդ, որոնք բջիջներին ասում են, թե ինչպես աճել, ներառյալ՝ երբ դադարել: Կոդի խնդիրները կարող են խաթարել բջջի բաժանման գործընթացները և առաջացնել գերաճեր:
Օրինակ, Գորլինի համախտանիշով (նևոիդ բազալբջջային կարցինոմայի համախտանիշ) մարդիկ ունեն մուտացիաներ, որոնք ստիպում են բջիջներին շարունակել բազմանալ և բաժանվել, երբ նրանք չպետք է դա անեն: Արդյունքում, այս վիճակով մարդիկ հաճախ ստանում են բազմակի օդոնտոգեն կերատոկիստաներ և ունեն բազալբջջային կարցինոմայի՝ մաշկի ամենատարածված քաղցկեղի բարձրացված ռիսկ:
________________________________________
ԱԽՏՈՐՈՇՈՒՄ ԵՎ ԹԵՍՏԵՐ
ԻՆՉՊԵ՞Ս ԵՆ ԱԽՏՈՐՈՇՎՈՒՄ ԾՆՈՏԻ ԿԻՍՏԱՆԵՐԸ ԵՎ ՈՒՌՈՒՑՔՆԵՐԸ:
Ձեր առողջապահական մասնագետը կվերանայի ձեր ախտանիշները և բժշկական պատմությունը և կիրականացնի ֆիզիկական զննում: Պատկերման թեստերը կարող են ցույց տալ ուռուցքներ կամ կիստաներ ձեր ծնոտի մեջ և շուրջը: Դրանք ներառում են.
• Ռենտգեններ:
• Մագնիսական ռեզոնանսային պատկերում (ՄՌՊ):
• Համակարգչային տոմոգրաֆիա (ՀՏ) սկաներ:
Ձեզ նաև կպահանջվի բիոպսիա: Բիոպսիայի ընթացքում մասնագետը վերցնում է հեղուկի կամ հյուսվածքի նմուշ աճից: Պաթոլոգը զննում է նմուշը մանրադիտակի տակ՝ որոշելու համար բջիջների տեսակը, որոնք այն պարունակում է: Այս տեղեկատվությունը ասում է ձեր մասնագետին.
• Ինչ տեսակի կիստա կամ ուռուցք դուք ունեք:
• Արդյոք այն բարորակ է, թե չարորակ:
• Արդյոք այն դանդաղ աճող է, թե ագրեսիվ:
Այս բոլոր գործոնները օգնում են ձեր մասնագետին որոշել լավագույն բուժման տարբերակները:
________________________________________
ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ ԵՎ ԲՈՒԺՈՒՄ
ԻՆՉՊԵ՞Ս ԵՆ ԲՈՒԺՎՈՒՄ ԾՆՈՏԻ ԿԻՍՏԱՆԵՐԸ ԵՎ ՈՒՌՈՒՑՔՆԵՐԸ:
Մարդկանց մեծ մասը վիրահատության կարիք ունի՝ կիստան կամ ուռուցքը հեռացնելու համար: Աճը հեռացնելուց բացի, ձեր վիրաբույժը կարող է նաև հեռացնել ցանկացած ազդված հյուսվածք: Սա ներառում է վնասված ատամներ կամ ձեր ստորին կամ վերին ծնոտի մասեր: Ստորին ծնոտի հատվածները հեռացնելու վիրահատությունը կոչվում է մանդիբուլեկտոմիա: Վիրահատությունը, որը հեռացնում է ձեր վերին ծնոտի ամբողջը կամ մի մասը, կոչվում է մաքսիլեկտոմիա:
Վիրահատությունից հետո, հնարավոր է, որ ձեզ հարկավոր լինեն բուժումներ՝ վերակառուցելու ձեր ծնոտը և օգնելու ապաքինմանը, ներառյալ.
• Վերականգնողական վիրահատություն. Ձեր մասնագետը կարող է հեռացնել ոսկրի հատված ձեր մարմնի մեկ այլ մասից (ինչպես օրինակ ձեր կոնքից, թիակից կամ ստորին ոտքից)՝ ձեր ծնոտը դարձնելու այնպիսին, ինչպիսին այն էր նախկինում։